“Met een hart zo licht als een veertje”.
Samen stilstaan bij het naderende afscheid kan helend zijn. Soms kunnen er op weg naar het sterven hindernissen opduiken: onuitgesproken zaken, onverwerkte emoties, of het gevoel dat het leven nog niet ‘af’ is.
Een persoonlijk levenseinde-ritueel helpt bij het loslaten en geeft ruimte aan wat er nog gezegd, gevoeld of gedeeld mag worden. Vanuit verbinding samenkomen verlicht het hart en geeft troost voor de stervende en de dierbaren. Zodat ze samen op een liefdevolle manier het leven mogen afronden.
Zo’n ritueel is meer dan een waardevol moment. Het vraagt om een zorgvuldige begeleiding en kennis van symboliek, rouw, spiritualiteit en het stervensproces. Met aandacht voor de juiste woorden en handelingen, zorg ik voor een ritueel met een transformerende ervaring voor lichaam, hart, hoofd en ziel.
Voorbeeld ritueel rond het levenseinde:
Terwijl hij op zijn sterfbed ligt vraag ik hem: “Wat wil je nog loslaten?”
Met waterige ogen kijkt hij mij aan en verteld over hoe zijn moeder abrupt uit zijn leven is gerukt. Ik vraag hem welke eerste herinnering naar bovenkomt als hij aan zijn moeder denkt. Hij ademt diep in via zijn neus en zegt: “Ze droeg altijd 4711, dat zou ik zo graag nog eens ruiken.”
Samen hebben we een brief aan zijn moeder geschreven. Het papier en de ruimte vulde zich met de hem welbekende geur van zijn moeder.
“Wil je de brief houden of aan haar geven?” Samen hebben we de brief symbolisch verbrandt om de liefdevolle woorden haar kant op te sturen.
Beeldende begeleiding in de laatste levensfase
Als ritueelbegeleider zet ik beeldende materialen in om gevoelens vorm te geven die moeilijk in woorden te vatten zijn. Met aandacht stem ik af op wat iemand nodig heeft. Materialen als: verf, potloden, klei, papier, wol of symbolen geven we vorm aan jouw emoties, zowel voor mensen in de laatste levensfase als voor nabestaanden.
Naast de kist van opa staat een schildersezel met een herkenbare verzameling beelden. De drie kleinkinderen van opa vinden het lastig om hun herinneringen onder woorden te brengen. Ik geef ze de opdracht om een collage te maken die hun opa typeert: koekjes bakken, vissen, pretpark bezoekjes en wandelingen met de hond zijn te zien. Tijdens de dienst vertel ik hoe deze verzameling beelden tot stand is gekomen en vraag ik de kleinkinderen of ze er iets over willen vertellen. Ze voelen zich nu alle drie veilig genoeg om een liefdevolle herinnering over opa te delen.
Een roos van klei voor kleindochter Roos.
In de laatste levensfase
Iets tastbaars maken geeft betekenis, helpt bij afscheid nemen en schept waardevolle momenten, zeker als het samen met naasten gebeurt. Het biedt ontspanning, afleiding en de kans om even mens te zijn in plaats van patiënt.
Voor nabestaande
Wanneer het lastig is om woorden te geven aan wat je zou willen zeggen, kan het helpend zijn om gevoelens creatief te uiten. Zo ontstaat er ruimte voor troost, herinnering en verbinding.
“Een beeld kan gevoelens en gedachten een plek geven ”.
Wil je graag een persoonlijk ritueel, levenseinde ritueel of beeldende begeleiding, dan kun je denken aan tarieven vanaf €250,
Gesprek bij leven
Heb je te horen gekregen dat jij of iemand dichtbij jou binnen korte tijd zal komen te overlijden? Wil je duidelijk maken wat jij belangrijk vindt bij een afscheid? Vind je het moeilijk om zo’n ingrijpend en ongewoon onderwerp te bespreken met je familie of vrienden? Wil je graag in gesprek met iemand die onafhankelijk is en veel kennis heeft over dit onderwerp?
Ik kan met je meedenken, luisteren en ruimte bieden voor stilte. Ik help je nieuwe ideeën te ontdekken en meer helderheid te krijgen.
Zo kun jij jouw afscheid nog bij leven vormgeven. Het is mogelijk om de complete dienst te maken en in de intieme setting van het gezin alvast een stukje te beleven.
Ik kom graag vrijblijvend op bezoek om kennis te maken.
Dementievriendelijke ritueelbegeleiding
Mama is dood, papa is dement…
“Vertellen we het papa? Nemen we hem mee naar de uitvaart?
Hoe beschermen we hem, en ons?’
Jaarlijks verliezen duizenden mensen met dementie hun partner.
Omdat de overleden partner vaak de mantelzorger was, staan de familieleden voor een grote uitdaging: een uitvaart en tegelijkertijd zorg voor de achtergebleven partner regelen. Een dementievriendelijke uitvaartprofessional maakt dan een essentieel verschil.
Om, ook onder deze buitengewone en kwetsbare omstandigheden, voorbereid te zijn op de ontmoetingen met de mensen met dementie en hun naasten heb ik in november 2022 de bijscholing gevolgd tot Dementievriendelijke ritueelbegeleider. Met deze kennis betrek ik mensen met dementie op een toegankelijke manier bij het afscheid.
Als de cirkel rond is…
Afscheid nemen, hoe doe je dat?